giresun üniversitesi Giresun University kerasus giresun gazete giresungazete giresun gazete giresun gazete net Giresun ışık Giresun Işık Gazete Gazete Işık gazetecilik giresun yerel haberler giresunhaber Giresun haber giresun yerel haberler giresun yerel gazete giresunsondakika giresun sondakika kazaolay sondakika giresun giresun belediyesi çotanak yeşilbeyaz giresunspor fotoğraf fotoğrafçılık piraziz bulancak dereli keşap espiye yağlıdere şebinkarahisar tirebolu alucra espiye bulancak camoluk şebinkarahisar tirebolu alucra espiye bulancak keşap
DOLAR
9,5190
EURO
11,0490
ALTIN
551,37
BIST
1.507
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Giresun
Yağışlı
14°C
Giresun
14°C
Yağışlı
Çarşamba Az Bulutlu
16°C
Perşembe Az Bulutlu
16°C
Cuma Sağanak Yağışlı
16°C
Cumartesi Sağanak Yağışlı
17°C

Sakarya (Polatlı-Haymana) Savaşlarının 100.Yılını Kutlarken…

20.08.2021
0
A+
A-

SAKARYA (POLATLI-HAYMANA) SAVAŞLARININ 100.YILINI KUTLARKEN…

[GİRESUN 42. VE 47.GÖNÜLLÜ ALAYLARI SAKARYA SAVAŞI’NDA]

Giresunlu gönüllülerden oluşan Şehit Yarbay Hüseyin Avni Alpaslan komutasındaki 42. ve Şehit Yarbay (Topal) Osman Ağa (Feridunoğlu) emrindeki 47. Alaylar, 22 Ağustos 1921 günü başlayan ve 22 gün ve gece devam ettikten sonra 13 Eylül 1921 günü “İngiliz destekli” Yunanlıların yenilerek Sakarya nehrinin batısına ve sonra da Afyon’a kadar çekilmesi ile sonuçlanan Sakarya (Polatlı-Haymana) Savaşı’na katılmışlardır.

Mustafa Kemal, tarihin bu “22 gün ve 22 gece” süren en kanlı savaşı için Nutuk’ta; “Sakarya Melhame-i Kübrası” yani “Büyük ve Kanlı Sakarya Savaşı” tanımını yapmaktadır. İşte bu nedenle, bu savaşta 1,866 şehit veren Giresunluların büyük fedakarlıkları takdire şayan olması yanında, iftiharla anılması gereken tarihsel olaydır.

Sakarya Savaşı’na katılmak üzere Samsun’dan harekaet eden 42.Alay ile 47.Alayın bir taburu ile Koçgiri (Doğu Sivas) Kürt İsyanını tenkil hareketinden Kelkit Vadisi üzerinde gelen Topal Osman Ağa emrindeki 47.Alay’ın ikinci taburu Havza’da buluştuktan sonra Merzifon’a yürüyüşe geçtiler.

Pontus eşkiya yuvası olan Merzifon Amerikan (Misyoner) Lisesi kampüsü ve önündeki Gavur Mahallesi’nde gerekli operasyonları yaptıktan sonra Temmuz 1921’de Ankara’ya doğru yola çıktılar ve “üç günde Çorum’a ulaştılar. Çorum halkı alaylarımızı su, ayran ve limonatalarla karşılar. Alay Çorum’da dört gün dinlenir. İki günlük bir yürüyüşten sonra Sungurlu’ya varılır. Burada da bir gün dinlenilir. Alaylarımız üç gün üç gecelik yürüyüşten sonra Ankara, Yahşihan’a ulaşır.”[1]

  1. ve 47.Giresun Alayları Ankara Kayaş’ta iken, Osman Ağa Başkomutan Mustafa Kemal Paşa’ya bir kutlama telgrafı gönderir; “Mukaddes Milli amaca daha çabuk ulaşılacağından, yarın TBMM önünden geçerek Başkumandanlarına arz-ı tazimat etmek fırsatına nail olacağız. Bu nedenle alayımız nefer ve kumandanlarının memnuniyetleri sonsuzdur.”[2]

Giresun Alayları, 9 Ağustos 1921 günü TBMM önünde yaptığı “gösteri yürüyüşünde” şu marşı okudular:

“Yeşil Yurdun aslanıyız,
Dönmeyiz asla geri,
Kahpe Yunan alçağına,
Vermeyiz biz İzmir’i”[3]

Giresun Alayları, “donanımları, kıvraklıkları Ankaralılara güven ve ümit vermiş ve alaylarla birlikte Giresunlu Millici (vatanperver) Gülpembe Hamın da geçmişti.[4]

Milletvekili Heyeti, 10 Ağustos 1921 günü 42. ve 47. Alaylara hoş geldin ziyaretinde bulundu. Mebus Heyeti’ne Başkanlık eden Mustafa Kemal Paşa ve beraberindekiler önünde bir konuşma yapan Osman Ağa; “Ben sağ ayağımı harpte sakat ettim. Bu sefer de her iki ayağımı tamamıyla kayıp ve mahvetsem bile sedye üzerinde çatışarak düşmanı denize dökünceye kadar bu alaylarımla beraber çatışmaya ahdettim”[5] sözleriyle amaçlarını açıkladı.

Ankara’ya gelen alaylara hoş geldiniz demeye giden heyet namına Trabzon Mebusu Ali Şükrü Bey, TBMM’de 11 Ağustos 1921 günü yaptığı konuşmada;

“Efendiler, geçen gün Ankara’ya muvasalat eden ve Meclisin önünde resmi geçit yapan Giresun kıtaatına beyanı hoşâmedi için bir heyet intihabı Heyeti Umumiyece karara iktiran etmişti. Divanı Riyasetçe Cebelibereket (Osmaniye) Mebusu Rasim Bey, Canik (Samsun) Mebusu Şükrü Bey, Malatya Mebusu Reşid Efendi ve bendeniz bu vazifeye memur edildik.

Dün kıtaata gittik. Taburlara Meclisi Millinin selamını tebliğ ettik. Kıtaat bilmukabele arzı teşekkür ettiler ve ‘kanlarının son damlasını feda edinceye kadar ifayı vazifeye amade olduklarını’ söylediler. (Allah muvaffak etsin sadaları) Kıtaat hakikaten birçok meşru şeyler yaptığı halde pek zinde ve kalbleri imanla meşbun bir haldedir.”[6]

Ankaralıların sevinç gösterileri altında, “42. ve 47. Giresun Gönüllü Alayları” 13 Ağustos 1921’de, Polatlı’ya (cepheye) savaşmak üzere hareket ettiler.

47.Giresun Gönüllü Alayı’nın görevi, Haymana önünde Toydemir ile Mangal Dağı arasındaki birlikleri takviye etmek; gerekirse düşman kuşatma kolunun Mangal Dağı güneyinden kuzeydoğuya yapacağı taarruzu önlemekti.

  1. Gönüllü Giresun Alayı ise, 12. Gurup (Kolordu) emrinde savaşacaktı. Harekat planı gereğince, 42.Alay’ın bağlı olduğu 12. Gurup cephe savaşında taarruzda ve savunmada kullanılacaktı.

Sakarya Melhame-i Kübrası, Türk Ulusu’nun yoktan var ettiği, eğitimleri ve giyecekleri yeterli olmayan, ve hatta ayaklarında bırakın postalı, çarığı bile olmayan Mehmetçiklerle bir ölüm kalım savaşıdır.

Bu savaştan, elinden Mondros bırakışması ile 667.983 piyade tüfeği, 3.118 Ağır Makineli Tüfeği, 606 Sahra Topu ve 1.098 Ağır topu alınmış olan Türk Milleti galip gelerek, kendisine biçilen kefeni yırtmasını ve ayaklar çıplak vatanına sahip çıkmasını bilmişti.

Sakarya Savaşı’nın hemen öncesinde 14 Temmuz 1921’de, “42.Alay mevcudunun 1036 asker, 47.Alayın ise 1.162. asker”[7] olmak üzere, (subaylar hariç) toplam 2.235 olduğu resmi kayıtlar ile sabittir. Bunlardan geriye, “42. Alay’dan 84 ve 47. Alay’dan da 285”[8] askerin sağ kaldığı dikkate alınırsa, toplam şehit sayısının [2.235- (285+84)] 1.866 olduğu ortaya çıkar. Kayıtlarda ise sadece 188’inin[9] isimleri vardır. (Bu sayı içinde 17 Ağustos 1921’de Ordumuz’un takviyesi için Giresunlu gönüllülerin oluşan TBMM Muhafız Taburu şehitleri yoktur.)

Sakarya Savaşı’nda Ordumuz 14,342 (5.713’ü kayıtlar yazılı olan ve 8.629’u da kayıplar listesinde bulunan ve henüz ayrıntısı yapılmayan) şehit, 18.480.yaralı ve 828 tutsak vermiştir.[10]

Kar izleri örtmesin.

Evvel gidenlere selam olsun.

 

 

[1] Süleyman Beyoğlu, Giresunlu Osman Ağa, Bengi Yay., İstanbul, s.321 v.d

[2] Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, A-III-7, D.18, F.110

[3] Osman Ağa ve Giresun Uşakları Konuşuyor, İstanbul 1975, s.161

[4] Turgut Özakman, Şu Çılgın Türkler, 53.Baskı, Bilgi Yay., s.257 v.d

[5] TBMM Zabıt Gazetesi (Ceridesi), Cilt (Devre) 12, s.35

[6] T. B. M. M. ZABIT CERİDESİ, Devre-1, Cilt:12, İçtima-2, 11 Ağustos 1921 Perşembe, s.35

[7] Süleyman Beyoğlu, Giresunlu Osman Ağa, Bengi Yay., İstanbul,s.231

[8] Ulvi Keser, Milli mücadele Döneminin Bilinmeyen Karadenizli Kahramanları, Giresun ve Doğu Karadeniz Sempozyum Bildirileri, Giresun Belediyesi Yay., Cilt-I, Önder Matbaacılık, Ankara 2009,  s.639

[9] Milli Savunma Bakanlığı, Şehitlerimiz, Ankara 1998, Cilt-3, s.64

[10] ATASE, Türk İstiklal Harbi Özet Tarihi, Genelkurmay Yay., 2.Baskı, Ankara 2001, s.478.

Yazarın Diğer Yazıları
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.