giresun üniversitesi Giresun University kerasus giresun gazete giresungazete giresun gazete giresun gazete net Giresun ışık Giresun Işık Gazete Gazete Işık gazetecilik giresun yerel haberler giresunhaber Giresun haber giresun yerel haberler giresun yerel gazete giresunsondakika giresun sondakika kazaolay sondakika giresun giresun belediyesi çotanak yeşilbeyaz giresunspor fotoğraf fotoğrafçılık piraziz bulancak dereli keşap espiye yağlıdere şebinkarahisar tirebolu alucra espiye bulancak camoluk şebinkarahisar tirebolu alucra espiye bulancak keşap
DOLAR
8,8635
EURO
10,3943
ALTIN
497,93
BIST
1.385
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Giresun
Kuvvetli Sağanak
19°C
Giresun
19°C
Kuvvetli Sağanak
Cumartesi Sağanak Yağışlı
24°C
Pazar Az Bulutlu
23°C
Pazartesi Parçalı Bulutlu
23°C
Salı Sağanak Yağışlı
22°C

Ayhan YÜKSEL

Tirebolu'da doğdu. İÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Ana Bilim Dalı'nda yüksek lisans programını tamamladı. Çalışmaları özellikle Giresun ve Tirebolu üzerinde yoğunlaştı. Çalışmalarının ana kaynağını doğrudan arşiv belgeleri oluşturdu ve üzerinde daha önce hiçbir çalışma yapılmamış veya az durulmuş konular teşkil etti. Çeşitli yerel gazeteler ve dergiler ile Türk Dünyası Araştırmaları, Tarih ve Toplum, Türk Kültürü İncelemeleri, Karadeniz İncelemeleri, Osmanlı Araştırmaları, Askeri Tarih Araştırmaları Dergisi gibi akademik dergilerde yazıları yayımlandı. Katıldığı sempozyumlarda araştırma sonuçlarını tebliğ olarak sundu. TTK tarafından Giresun'da yerel kültüre katkıda bulunan tarihçi olarak arşiv kaydı alındı. Yayımlanmış kitapları arasında Giresun Tarihi Yazıları (3. baskı, 2007), Doğu Karadeniz Araştırmaları (3. baskı 2007), Kuğuoğulları (2017), Keşap Tarihi (2. baskı, 2016), Keşap Kazası Nüfus Kayıtları (2013), Giresun Kazası Nüfus Defteri (F. emecen ile birlikte, 2015), Giresun'da Fındık ve Fındık Borsası'nın Tarihçesi (O. yeşilot ile birlikte, 2015), Giresun Nikâh Kayıtları (F. Emecen ile birlikte, 2021) ve diğerleri bulunmaktadır.

Kaptan Yorgi’nin bilinmeyenleri…

Torul’un Kopuz köyünden göç eden madenci ailesine mensup olan Kaptan Yorgi (1829-1903), Giresun’un gayrimüslim 19 yıl belediye reisidir ve elenofilciler tarafından “aziz” derecesine çıkartılır… Statü gereği katır sırtında çektirdiği resim birçok evin duvarını süsler. Öyle ki hükümetin ve Giresun ahalisinin ianesiyle yapılan resmi binaların dahi Kaptan Yorgi tarafından yapıldığı muhall bilgi her yerde yüceltmek için dile getirilir… 10 bin kadar Türk ve Rum ve Ermeni cemaatinin yaşadığı Giresun’da Rum ve Ermeni nüfusunun kesreti ile belediye reisi seçilmiştir. Hakkında bu zamana kadar anlatılan muhall bilgilerin aksine hakkında bilgileri birinci el kaynakları kullanarak kitaplaştıran Prof. Dr. Sezai Balcı’nın “Giresun Rumları ve Gayrimüslim Bir Belediye Başkanı: Kaptan Yorgi Konstantinidi Paşa (2012)” Kaptan Yorgi’nin bilinmeyenleri de ortaya koymuştur… Bu çalışmada hizmetlerinin yanında okuduğunuzda ticarî ahlak yönünden hiç de makbul birisi olmadığı, oğlunun Pontusçular’ın başını çektiği de ortaya çıkmaktadır.

1) Kaptan Yorgi’nin Rusya ve Yunanistan devleti tabiiyeti iddiası: Kaptan Yorgi, kardeşi Kaptan Devonis işine geldiklerinde yabancı devlet tabiiyetinde olduklarını kullanmaktadır ve tuz kaçakçılığı yapmaktadırlar. Bunlar yabancı bandıralı gemilere yüklediği tuzu Karadeniz limanlarında ve iskelelerinde satmaktadırlar. Bir defasında İstanbul’dan kaçak yükledikleri 79.800 kıyye tuzun bir kısmını Keşap, Espiye, Yağlıdere ve Tirebolu iskelelerine çıkartarak satmışlardı. Yine gemisine Rus bandırası küşad ederek Terme’de kaçak olarak yurda soktuğu tuzu sandalcılara satmıştı.

2) Fındık fiyatının belirlenmesinde oyunları: Günümüzde “fındık taban fiyatına” denk gelecek bir uygulama yapılırdı. Bir komisyon fındık fiyatlarını tespit ederdi. Bu komisyonun içinde Kaptan Yorgi de vardır. Kaptan Yorgi, piyasadan daha çok fındık alabilmek için tefecilerden borç para aldığından fındık fiyatlarının düşük olmasına gayret göstermektedir. Çünkü, Avrupa tüccarına komisyon olarak satmaktadır. Yüksek fiyat tespiti halinde zarar edecektir. Komisyonu üretici lehine fiyat tespit etmiştir.

3) Ahmed Cemal Efendi’nin şikâyeti: Kaptan Yorgi, belediye başkanlığı sırasında Ahmed Cemal Efendi tarafından şikayet edilmiştir ve burada birçok usulsüzlüğe bulaştığı ortaya konulmuştur. Kaptan Yorgi, belediye ve yol geliri namıyla ahaliden toplanan 2,5 milyon kuruş için sandık eminini görevlendirmemiş, parasının sarfiyatını kendi isteğine göre yapmıştır. Giresun’da yapılan binalar ile açılan yolların inşaatlarını ihale yapmaksızın kendi üzerine alarak işçilerine yaptırmıştır. Kaptan Yorgi, iskeleden elde edilen 35 kuruşu da zimmetine geçirmiş, belediyenin senelik 100 bin kuruşa ulaşan gelirlerini gasp etmiştir.

4) Oğlu Kostantin Kostaninidis: Pontusçuluk hareketinin fikir babalarından olmuştur.

Kaptan Yorgi örneğinde olduğu gibi Gümüşhane’den göç eden Rumlar ve Ermeniler sömürmüşler ve sömürdükçe de semirmişlerdir. Bu elde ettikleri kazançla [günümüzde bir fıkıhçı prof. yolsuzluk hırsızlık değildir demiştir] özellikle kırsal kesimde yaşayan Etrâk’ı ekonomik olarak perişan etmişlerdir. Şimdi ise bunları bilmeden geçmişte Giresun’da oturdukları evlere bakıp yaşantılarına övgü düzmektedirler. Etrâk ne yapsın ki? Halbuki Giresun’un yerli eşrafının yaşantısının onlardan aşağı kalır bir tarafı mı vardı? Bir taraftan kır mollaları “müslüman sanatkâr olmaz” diye önünü kesiyor, bir yandan da Osmanlı uğru arabların yolunda hiç uğruna kanını akıtıyor. Cemaat mensupları da oturdukları yerden kırsal kesimin sırtından para kazanıyor. Çok sıkıştıklarında ya Yunan, ya da Rus uyruğundayım diye “posta” koyuyor… Kaptan Yorgi’nin bir de bu yaptığı yolsuzluklarına da bakalım… Kaptan Yorgi’nin dönemine rast gelen yıllarda yerli eşraftan Sarıalemdaroğlu Hacı İsmail Ağa Kaptan’ın ve oğlu Ahmed Fâik Efendi’nin, Sarıalemdaroğlu İzzet Kaptan’ın Osmanlı döneminde 6 camiden 4’nü yaptırdıklarını biliyor muyuz? İş şehirde ve kırsal kesimde “ETRÂK” olunca kimse merak etmiyor… Ben merak ediyorum…

Yazarın Diğer Yazıları
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.