giresun üniversitesi Giresun University kerasus giresun gazete giresungazete giresun gazete giresun gazete net Giresun ışık Giresun Işık Gazete Gazete Işık gazetecilik giresun yerel haberler giresunhaber Giresun haber giresun yerel haberler giresun yerel gazete giresunsondakika giresun sondakika kazaolay sondakika giresun giresun belediyesi çotanak yeşilbeyaz giresunspor fotoğraf fotoğrafçılık piraziz bulancak dereli keşap espiye yağlıdere şebinkarahisar tirebolu alucra espiye bulancak camoluk şebinkarahisar tirebolu alucra espiye bulancak keşap
DOLAR
9,6002
EURO
11,1843
ALTIN
553,48
BIST
1.468
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Giresun
Sağanak Yağışlı
15°C
Giresun
15°C
Sağanak Yağışlı
Perşembe Parçalı Bulutlu
18°C
Cuma Az Bulutlu
21°C
Cumartesi Az Bulutlu
21°C
Pazar Parçalı Bulutlu
20°C

Kafkas Cephesi’nde Giresun Alayları ve Giresunlu Teşkilatı Mahsusa Müfrezeleri

Sarıkamış Çevirme Harekatı’na katılmak üzere merkez karargahı Debboy kışlası olan 3,000 mevcutlu 89.Giresun Alayı (1 makineli tüfek ve 1 istihkam bölüğü, 1 ekmekçi takımı ve 1 öküz deposu ile) Giresun’dan 1 Kasım 1914 tarihinde gemi ile Trabzon, Of’a[1], oradan da 20 günlük bir yürüyüş ile 22 Kasım 1914 günü Erzurum’a ulaşmıştır. Erzurum’dan Horasan’a, oradan da savaşmak üzere 15 Aralık 1914 günü Narman önlerine hareket etmiştir.

94.Giresun Alayı ise, 13 Kasım 1914’de Gedikkaya (eski Devlet Hastanesi arazisinde konuşlu) kışlasından, aldığı emir üzerine önce Ordu iline gönderilmiş, oradan da yayan olarak Şebinkarahisar-Refahiye- Erzincan üzerinden 12 Aralık 1914 tarihinde Erzurum’a ulaşmıştır.

Her iki Giresun Alayı[2], 10.Kolordu içinde görev yapmış, 89.Alay Allahüekber öncü yürüyüşünü gerçekleştirmiş, Sarıkamış önlerinde siper savaşları yapmıştır. 94. Giresun Alayı ise, 2,400 rakımlı Çakırbaba geçidini Ruslara karşı korumuş, Çilhoruz tepe ve çevresinde savaşmıştır.

Sarıkamış Cephesi’ne 89. ve 94. Giresun Alaylar ile birlikte Giresun ve Şebinkarahisar Jandarma Taburları da katıldılar. Ayrıca, Şehit Yarbay Hüseyin Avni Alpaslan’da, emrindeki “Milo (Çoruh) Müfrezesi” ile Sarıkamış Savaşı’na katılıp, Oltu/Harapkale, Gaziler Çilhoroz Tepe ve Ordumuz geriye çekildikten sonra da Narman ve Tortum’da Ruslara karşı savaşmıştır. Bugün, Tortum’daki bir mahallenin adı “Alparslan Mahallesi”dir.

Teşkilat-ı Mahsusa ise; Birinci Dünya Savaşı’na girmemiz üzerine, Orduya bağlı, fakat özel bir yapısı olan bir savaş müfrezesiydi. Dört koldan ibaret olan işbu teşkilattan iki müfreze Rus Cephesi’nde, biri Irak’ta ve biri de Süveyş Kanalı Cephesi’nde idi. Cephedeki kumandanların emirleri üzerine muharebe ederler, verilen bütün görevleri de yaparlardı.[3]

Giresun’dan Kafkas Cephesi’ne “gönüllü olarak” giden ve Teşkilat-ı Mahsusa Müfrezelerinde savaşan Giresunluların toplam sayısı 413 olup, müfrezeler ve mevcutları şöyledir:

“Ahmet Rıza Bey[4] kumandasındaki Teşkilat-ı Mahsusa Milis Alayı’na, Giresun’dan beş gönüllü müfreze katılmış olup isim ve sayıları şöyledir;

  1. Giresun Kale Mahallesinden Mürtazaoğlu Katip Ahmet Efendi Müfrezesi 30 mevcutlu,
  2. Giresun Hacısiyam Mahallesinden Hırışoğlu Osman Ağa Müfrezesi 60 mevcutlu,
  3. Giresun Çınarlar Mahallesinden Topaloğlu Eyüp Ağa Müfrezesi 150 mevcutlu,
  4. Giresun Küçüklü Köyü’nden Kurdoğlu Ömer Ağa Müfrezesi 104 mevcutlu ve
  5. Giresun Hacıhüseyin Mahallesinden Feridunoğlu Osman Ağa Müfrezesi 99 mevcutludur.”[5]

Ayrıca, Ordu’dan Alipaşazade Ziya Bey kumandasında 400 mevcutlu ve Jandarma Yüzbaşı Ahmet kumandasında da 550 mevcutlu olmak üzere, toplam 950 mevcutlu Ordu Teşkilat-ı Mahsusa Birliği[6], Giresunlu gönüllülerle birlikte Kafkas Cephesi’ne (Rize-Artvin arasına) gitmişlerdir. Mustahfız (Mustahfaz[7]) taburu da Görele’de kurulmuştu.[8]

Giresun’dan 89. ve 94.Alayın, Sarıkamış Çevirme Harekatı’na katılmak üzere Erzurum’a hareket etmesinden sonra, “kardeşleri cepheye gittiği için kendisi bedel veren Sütlaçzade Mustafa ve arkadaşları, doğruca Askerlik Şubesi’ne giderek bedelleri reddedip, Osman Ağa ile birlikte cepheye “gönüllü” yazıldılar.

Hazırlanan gönüllüler 93 kişi olmuşlardı. Bayraktar ise, Güneyköy’den Bayraktaroğlu Hacı Ahmet’ti. Osman Ağa katır üzerinde sahilden yürüyerek Espiye’ye, oradan da kayıkla Tirebolu ve Görele’ye varıldı. Görele’de Trabzon’a hareket edildi.

Trabzon’da cezaevinde bulunan Giresunlu Dalgaroğlu Bilal, Soytarıoğlu Dıvalak Salih, Engüzlü Abbas Çavuş, Borazan Şeref, Çayanoğlu Ali ve Fındıkcıoğlu Ali savcılığın müsaadesi ile çeteye

katıldılar. Böylece sayıları 99 olmuştu. Buradan cepheye hareket edip, Hopa-Ardeşen arasında Ruslarla savaştılar.

Fırtına Deresi boyunda, Ruslara karşı cephe kurulunca tabur komutanı Gürcü Kel Hasan ile “geri çekilme” meselesi yüzünden Osman Ağa’nın arası açıldı. Araya Alay Kumandanı Rıza Bey girdi

ve Osman Ağa’nın istediği şekilde Ruslara taarruz edilip, zayiat verdirildi. Bu taarruz sırasında gönüllüler altı şehit verdiler. Sütlaçzade Mustafa, kardeşleri Şevki ve Şükrü şehit düştükten sonra, babasının da ölüm haberi üzerine izin alarak Giresun’a döndü.[9]

Gazi Milis Yarbay Osman Ağa, o günleri şu şekilde tarihe not düşmüştür:

Bu sırada Harb-i umumi zuhur etti. Benim yaralarım henüz kapanmamıştı. Fakat dayanamadım. Teşkilat yaptım. Acara (Batum) taraflarında Teşkilat-ı Mahsusa’ya karıştım. Değnek koltuğumda topallayarak muharebe ettim. Ric’at (geri çekilme) zamanında Yemişlik hattına çekildim. Orada tifoya yakalandım. Memlekete hasta geldim.”[10]

I.Dünya (1914-1918) Savaşı boyunca Kafkas Cephesi’ne Giresun’dan ayrıca ‘bir depo, 1894-1897 doğumlulardan ve 1871-1874 doğumlulardan oluşan iki ihtiyat taburu’ olmak üzere toplam üç tabur daha gönderilmiştir.[11] 94.Alay ve gönderilen taburlardan 150 kadar kahraman geriye dönebildi. Bu savaş, palabıyıklı aslan yapılı yiğitleri eritti. (Her biri kurşun attıktan ve cephelerde savaştıktan sonra), kimi hastalıktan, kimi soğuktan birçoğu şehit olarak kaldılar.[12]

Kar, izleri örtmesin.

Evvel gidenlere selam olsun.

[1] Yarbay Selahattin, Kafkas Cephesi’nde 10.Kolordunun Birinci Dünya Savaşı’nın Başlangıcından

Sarıkamış Muharebelerinin Sonuna Kadar Olan Harekatı, Genkur Basımevi, Ankara 2006, s.32

[2] 2 Ağustos 1914 Seferberlik ilanından sonra her iki Alayın mevcudu seferberlik öncesi düzene göre artmıştır.

[3] Osman Fikret Topallı, (Hazırlayan: Veysel Usta), Müdafaa-i Hukuk ve İstiklal Harbi Tarihinde Giresun, Serander Yay., Trabzon  2011, s.313. [İlk defa bu kadar net ve ayrıntılı bilgi kamuoyuna verilmektedir. (Teşekkürlerimiz Rahmetli Topallı’ya ve transkripte ederek yayına hazırlayan Sn. Veysel Usta’ya)]

[4] Topçu binbaşılığından emekliye ayrılmış Rıza Beyin komutasında olan ve “Teşkilat-ı Mahsusa” adı altındaki müfrezeler,  Giresun, Trabzon, Rize seyyar jandarma taburları, Hopa hudut taburuyla gönüllülerden meydana geliyordu (Aziz Samih, I.Dünya Savaşı’nda Kafkas Cephesi Anıları, Genkur Basımevi, Ankara 2007, s.27).

[5] Topallı, a.g.e., s.314

[6] Topallı, a.g.e. s.314

[7] Mustahfız (Mustahfaz), kırk yaşını aşmış kimselerin, yedek asker hizmetlerinden sonra gelen dört yıllık askerlik süresi.

[8] Aziz Samih, I.Dünya Savaşı’nda Kafkas Cephesi Anıları, Genkur Basımevi, Ankara 2007, s.27

[9] Mehmet Şakir Sarıbayraktaroğlu, Osman Ağa ve Giresun Uşakları Konuşuyor, İstanbul 1975, s.24 v.d.

[10] Mehmet Emin Yalman, 19 Şubat 1922, Vakit Gazetesi

[11] Mehmet Şakir Sarıbayraktaroğlu, a.g.e., s.23

[12] Mehmet Şakir Sarıbayraktaroğlu, a.g.e., s.24

Yazarın Diğer Yazıları
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.