giresun üniversitesi Giresun University kerasus giresun gazete giresungazete giresun gazete giresun gazete net Giresun ışık Giresun Işık Gazete Gazete Işık gazetecilik giresun yerel haberler giresunhaber Giresun haber giresun yerel haberler giresun yerel gazete giresunsondakika giresun sondakika kazaolay sondakika giresun giresun belediyesi çotanak yeşilbeyaz giresunspor fotoğraf fotoğrafçılık piraziz bulancak dereli keşap espiye yağlıdere şebinkarahisar tirebolu alucra espiye bulancak camoluk şebinkarahisar tirebolu alucra espiye bulancak keşap
DOLAR
12,4902
EURO
14,1332
ALTIN
720,04
BIST
1.776
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Giresun
Sağanak Yağışlı
20°C
Giresun
20°C
Sağanak Yağışlı
Pazar Yağışlı
21°C
Pazartesi Rüzgarlı
23°C
Salı Sağanak Yağışlı
17°C
Çarşamba Yağışlı
11°C

Alpcan SAKAL

Giresun-Tirebolulu olan Tarihçi-Yazar Alpcan Sakal, 2018 yılında “Topal Osman Ağa’nın Öldürülmesi” konulu bitirme tezi ile Gümüşhane Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünden mezun olmuştur. Aynı zamanda eğitim aldığı üniversitenin İletişim Fakültesi'ne bağlı olarak çıkartılan GIF HABER dergisinin de kısa süreli tarih sayfası sorumluluğunu üstlenmiştir. Esas ilgi alanı Orta Çağ Tarihi olan yazarımız, 2013 yılından beri Giresun Işık Gazetesi’nde köşe yazarlığı yapmasının yanı sıra Tireboluhaber.net sitesinde ve Türkçe Tarih sitesinde de yazılarını yayımlamaktadır. Öte yandan Jandarma Genel Komutanlığı’nın çıkarttığı Jandarma Dergisi bünyesinde bir müddet bulunarak başta askeri tarih olmak üzere çeşitli konularda yazılar kaleme almıştır. Çoğunlukla Türkçü ve Milliyetçi yazılar kaleme alan ve başta Türk tarihi ve Türk dili olmak üzere, toplumsal meseleler, kültürel yozlaşma, vatan sevgisi gibi birçok konuya dikkat çeken yazarımız, yazılarını halk diline indirgeyerek herkesin anlayabileceği ve bilinçlenebileceği bir yazım anlayışı içerisindedir.

Atatürk’ün Selanik’i

09.11.2021
0
A+
A-

Tarihimizde yer edinmiş olan önemli şahsiyetlerin, tarih sahnesindeki gayelerini anlayabilmek için çocukluk ve gençlik dönemlerinin geçtiği şehirlerin sosyoekonomik ve siyasi durumlarını göz ardı etmemek gerekir. Çünkü bu şahsiyetlerin fikir hayatlarını oluşturan ve tarih sahnesinde yer edinmelerine vesile olacak olan tüm karar ve eylemleri, bu şehirlerin sosyoekonomik ve siyasi durumları ile doğru orantılıdır.

Örneğin, Klasik Dönem Osmanlı yaşantısına baktığımızda ister kuruluş dönemi olsun, ister yükselme dönemi olsun hiçbirinde Topal Osman Ağa, Hüseyin Avni Alparslan ya da Mustafa Kemal Atatürk gibi halkın içinden gelen Kuvayi Milliyeci şahsiyetlerden bahsedemiyoruz. Bunun en önemli nedeni hem siyasi idarenin hem de ekonomik refahın halk üzerindeki olumlu etkisiydi. Böylesi bir durumda siyasi veya sosyal bir kargaşa ya da isyan hali oldukça azdı. Ancak koca imparatorluğun duraklama, gerileme ve dağılma dönemlerindeki şartlarına baktığımızda ise bahsi geçen durumun tersini söylemekteyiz.

Hiç şüphesiz bu dönemlerin şartları farklı olduğu gibi, aynı dönemde yaşayanlarında kendi içerisinde barındırdığı farklılıklar vardı. Osmanlı’nın siyasi çöküşe doğru gittiği bir süreçte, Mustafa Kemal Atatürk’ün Selanik gibi bir şehirde doğmuş olması coğrafya kaderdir, sözünün bir yansımasıdır. Zira Mustafa Kemal Atatürk’ün doğduğu Selanik şehri, başkentten sonra en önemli şehirlerin başında gelmekteydi.

1430 yılından 1912 yılına kadar toplam 482 yıl boyunca Osmanlı egemenli altında kalan Selanik, coğrafi konumu sebebi ile Osmanlı’nın Balkanlardaki en önemli liman kentlerinden bir tanesiydi. Özellikle Asya ile Avrupa kıtasının geçiş noktasında olması ve Akdeniz’den Karadeniz’e doğru yapılan ticaretin güzergâhı üzerinde bulunuyor olması, gemilerin limana uğramasına ve haliyle ticaretin artmasına olanak sağlıyordu. Öte yandan Süveyş Kanalının varlığı ile de Selanik şehri, Orta Avrupa’yı Asya’ya bağlayan en kısa liman kenti olma özelliği taşımaktaydı.

19.yüzyılın sonlarına kadar Selanik limanına gelen ürünlerin iç bölgelere taşınması hayvan kervanlarıyla sağlıyordu. Bu dönemden sonra hız kazanan demir yolu projelerinden Selanik’te nasibini alarak liman ile iç bölgeler arasındaki bağlantı demir yolu ile yapılmaya başlanmıştı. Haliyle bu durum önceki dönemlerden farklı olarak limana düzenli gemi seferlerinin yapılmasına olanak sağlamıştır. Demir yolunun yapımı ve şehir üzerinden artan ticarete paralel olarak söz konusu limanda zamanın ihtiyaçlarına göre modernleşme adımları da atılmaktaydı. Dolayısıyla bu ticari canlılık Selanik kentinin ekonomisine yansımış ve halkın ürettiği mallardan elde ettiği kazancı da olumlu yönde etkileyerek sürekli üretim yapmasına olanak sağlamıştır. Böylesi bir durumda ise Selanik şehri hem sosyoekonomik açıdan hem de kalkınma açısından çağdaşı olan diğer Osmanlı şehirlerine göre oldukça ileri bir düzeydeydi. Öyle ki 1907 yılında elektrikli tramvay şehre geldiğinde, başkentte elektrikli tramvay dahi yoktu.

Çoğu kişi bilmez(!) Mustafa Kemal Atatürk doğduğunda, Osmanlı tahtında bulunan Sultan II. Abdülhamit’ti.

Selanik; Osmanlı modernleşmesinin merkezi konumunda olması, Jön Türk hareketinin gelişmesine ev sahipliği yapması, İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin merkezi olması nedeniyle de ayrı bir önem taşımaktadır. Selanik, Sultan II. Abdülhamit’in baskıcı yönetiminden bir nebze uzak kalması nedeniyle özgürlükçü fikirlerin gelişip kök saldığı bir yer haline gelmiştir. Ayrıca çok uluslu bir şehir yapısında olması sebebiyle insanların kültür etkileşimi içerisinde bulunması ve farklı fikirlerin bir arada barındırılması ile fikir hayatını olumlu yönden etkileyebilecek bir şehir yaşantısı vardır. Dönemin basın hayatı ve buna paralel olarak düşünce özgürlüğü, şehir halkının hem Osmanlı ile ilgili hem de Dünyada yaşanmakta olan diğer gelişmelerle ilgili bakışlarını, yenilikçi bir tutumla yaklaşarak gelenekçi olmaktan çıkarıyordu.

Dolayısıyla Selanik, özgürce düşüncelerin ifade edildiği, eğitim imkânlarının üst düzeyde olduğu, çağdaş eğitim sitemini içerisinde barındıran ve hem maddi hem de manevi değerler açısından– kültür zenginliği-  Mustafa Kemal Atatürk’ün fikir hayatının oluşmasında etkili olmuştur.

Eğitim hayatının ilk dört okulunun -Mahalle Mektebi, Şemsi Efendi Okulu, Selanik Mülkiye Rüştiyesi ve Selanik Askeri Rüştiyesi’nin- Selanik’te olması ve ardından bu şehre yaklaşık 220 km uzaklıkta olan Manastır Askeri İdadisi’nde eğitimine devam etmesini göz önünde bulundurduğumuzda yaşamının ilk 18 yılını Selanik’in siyasi, sosyal ve ekonomik unsurlarından etkilenerek geçirmiştir. Böylesi bir şehirde fikir hayatının temellerini oluşturan Mustafa Kemal Atatürk, coğrafya kaderdir, sözünün bir yansıması olarak doğduğu şehrin durumundan kendisine paylar çıkarmış ve fikir hayatını burada şekillendirerek ileride atacağı adımlar ve alacağı kararlar ile bir ülkenin de kaderini de baştan sona değiştirmiştir.

Bu vesile ile başta Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere, geçmişten bu güne kadar şehit veya gazi olmuş tüm vatan evlatlarını saygı ve sevgi anıyorum.

 

 

Yazarın Diğer Yazıları
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.